Burmese Mogok Ruby

Hơn 800 năm qua, mỏ đá quý Mogok, Myanmar đã cung cấp Pigeon’s Blood Ruby màu đỏ rực rỡ và được săn lùng nhiều nhất trên thế giới. Mọi viên ruby phá kỷ lục bán đấu giá đều đến từ đây. Mogok, được mệnh danh “Ruby Land”, là nguồn cung cấp Ruby đẹp nhất và đã từng chiếm sản lượng 90% trên toàn thế giới.

Nằm trong một thung lũng ở Cao Nguyên Shan, cách cách Mandalay khoảng 210 km và bảy giờ đường bộ về phía Đông Bắc. Mogok nổi tiếng là nơi khai thác Ruby chất lượng cao, và các loại đá quý Sapphire, Spinel, Peridot, Garnet, Moonstone.

Burmese rubies from Mogok. Photo by Robert Weldon/GIA; courtesy of Amba Gem Corporation.
Burmese rubies from Mogok. Photo by Robert Weldon/GIA; courtesy of Amba Gem Corporation.
4 carat Burmese ruby from Mogok. Photo by Robert Weldon/GIA; courtesy of Amba Gem Corporation.
4 carat Burmese ruby from Mogok. Photo by Robert Weldon/GIA; courtesy of Amba Gem Corporation.
4.02 carat unheated Mogok Ruby. Veerasak Gems. Photo: Wimon Manorotkul
4.02 carat unheated Mogok Ruby. Veerasak Gems. Photo: Wimon Manorotkul
Mogok, Myanmar heated borderline vivid ruby photo by Adisorn. Images © Jeffery Bergman
Mogok, Myanmar heated borderline vivid ruby photo by Adisorn. Images © Jeffery Bergman

Ngành kinh doanh chính ở đây là khai thác, mài cắt giác và buôn bán đá quý. Chợ đá quý lớn nhất Panchan-Htar-Pwe là nơi tập trung buôn bán đá thô khai thác từ các mỏ trong khu vực xung quanh.

Những viên Mogok Ruby nổi tiếng nhất

“Pigeon’s blood ruby” là viên ruby hoàn hảo có màu đỏ giống như 2 giọt máu đầu tiên từ mũi của một con chim bồ câu bị giết. Thuật ngữ này có nguồn gốc từ Miến Điện, nơi người dân địa phương gọi những viên hồng ngọc tốt nhất và sống động nhất là ko-twe, mang nghĩa “máu của chim bồ câu”. Có người thì gọi viên Ruby hoàn hảo có màu đỏ “Pigeon’s eye ruby” như màu bên trong mắt chim bồ câu.

Pigeon’s eye
Pigeon’s eye
8.62 carat cushion-shaped Ruby with "pigeon's blood" red from Mogok, Myanmar. The record selling price at $425,000 per carat for ruby was set at Christie's in St. Moritz on February 15, 2009. Photo courtesy of Christie's.
8.62 carat cushion-shaped Ruby with “pigeon’s blood” red from Mogok, Myanmar. The record selling price at $425,000 per carat for ruby was set at Christie’s in St. Moritz on February 15, 2009. Photo courtesy of Christie’s.
This 8.62 ct Burmese ruby ring by Graff sold for US$8.57 million ($994,040/ct) at Sotheby's Geneva on 12 November, 2014, then a total price world ruby auction record. Image © Sotheby's
This 8.62 ct Burmese ruby ring by Graff sold for US$8.57 million ($994,040/ct) at Sotheby’s Geneva on 12 November, 2014, then a total price world ruby auction record. Image © Sotheby’s
The Sunrise Ruby, a 25.59 ct Burmese ruby ring by Cartier sold for US$32.42 million ($1,266,901/ct) at Sotheby's Geneva on 12 May, 2015, a per carat and total price world ruby auction record. It currently holds the title as the most expensive colored gemstone in the world. Image © Sotheby's
The Sunrise Ruby, a 25.59 ct Burmese ruby ring by Cartier sold for US$32.42 million ($1,266,901/ct) at Sotheby’s Geneva on 12 May, 2015, a per carat and total price world ruby auction record. It currently holds the title as the most expensive colored gemstone in the world. Image © Sotheby’s
Fine-color, large, and eye-clean, 11.01carat Ruby from Myanmar (Burma) are extremely rare and valuable. – Photo: Robert Weldon/GIA. Courtesy: Jan Goodman Co
Fine-color, large, and eye-clean, 11.01carat Ruby from Myanmar (Burma) are extremely rare and valuable. – Photo: Robert Weldon/GIA. Courtesy: Jan Goodman Co
10.05 carat unheated Burmese ruby. Its rich red color is called “pigeon’s blood” in the trade from the Mogok Valley. Photo: Christie's
10.05 carat unheated Burmese ruby. Its rich red color is called “pigeon’s blood” in the trade from the Mogok Valley. Photo: Christie’s
a 19.53 carat unheated Burmese star ruby necklace with numerous star and faceted Burmese rubies (45.69 carats total), the majority of which classify as "pigeon's blood” red in the trade as well as numerous D and E color diamonds.
a 19.53 carat unheated Burmese star ruby necklace with numerous star and faceted Burmese rubies (45.69 carats total), the majority of which classify as “pigeon’s blood” red in the trade as well as numerous D and E color diamonds. Photo: Christie’s

Lịch sử mỏ Mogok Ruby

Năm 1217, ba người thợ săn làng Momeik đã phát hiện ra những viên Ruby màu đỏ tươi ở chân một ngọn núi. Ngay sau đó, Saopha, người cai quản địa phương đã thành lập làng Mokok ở khu vực có nguồn đá quý này.

Các tài liệu tham khảo khác cho rằng Hồng Ngọc ở Miến Điện đã được tìm thấy có niên đại vào thế kỷ thứ sáu, trong triều đại Shan. Các mỏ ruby ​​ở Mogok đã được vua Miến Điện tiếp quản từ Shan vào năm 1597.

Map of the area of the Mogok Stone Tract (from the Proceedings of the Royal Geographical Society, 1888)
Map of the area of the Mogok Stone Tract (from the Proceedings of the Royal Geographical Society, 1888). © GIA

Theo truyền thuyết Daw Nan Kyi, một người thợ mỏ tên là Nga Mauk đã tìm thấy một viên ruby ​​tuyệt vời và dâng tặng Nhà Vua.

Vào những năm 1870, dưới thời trị vì của Vua Mindon (1853-1878), người Pháp và người Anh đang xây dựng các đế chế thuộc địa ở châu Á. Một đại diện của Pháp đến thăm nhà vua Miến Điện để thương lượng phí cấp phép cho một số công ty Pháp khai thác đá quý ở Mogok.

Nhà vua Miến Điện đưa viên Nga Mauk Ruby cho người Pháp xem, hỏi ông ta ước tính giá trị của nó là bao nhiêu. Người Pháp chưa bao giờ nhìn thấy một viên đá quý đẹp như vậy và không định giá được. Vua Miến Điện đáp trả: “Nếu bạn không thể ước tính giá trị của viên đá đó, làm thế nào tôi cho bạn một ước tính về mỏ đã khai thác ra nó?”. Người Pháp không nói nên lời và rời đi. 

Một bức tranh đá quý ở Mogok mô tả Vua Mindon đưa viên Nga Mauk Ruby cho một người Pháp xem vào khoảng năm 1870. Ảnh của Vincent Pardieu, © GIA.
Một bức tranh đá quý ở Mogok mô tả Vua Mindon đưa viên Nga Mauk Ruby cho một người Pháp xem vào khoảng năm 1870. Ảnh của Vincent Pardieu, © GIA.

Người Anh biết được sự quan tâm của Pháp đối với mỏ Mogok và Thượng Miến Điện. Lo sợ rằng người Pháp sẽ tiếp quản khu vực và kiểm soát khu vực giáp ranh Trung Quốc. Được hỗ trợ bởi một tập đoàn các thương nhân đá quý có trụ sở tại London, người Anh đã lên kế hoạch cho một cuộc xâm lược Miến Điện với mục tiêu chính là kiểm soát Mogok và các mỏ ruby ​ở đây.

Năm 1886, người Anh thành công trong việc chiếm Thượng Miến Điện. Đến năm 1889, họ thành lập Burma Ruby Mines Ltd và sử dụng các phương pháp khai thác cơ giới hóa. Công ty này đã quảng bá Burmese Ruby ở châu Âu và trên toàn thế giới. Năm 1931, công ty này ngừng khai thác ở mỏ Mogok.

Mogok - Ruby Land. Photo by Andy Lucas, © GIA
Mogok – Ruby Land. Photo by Andy Lucas, © GIA

Vào những năm 1950, nhà văn Pháp Joseph Kessel đã đến thăm khu mỏ và được truyền cảm hứng để viết cuốn tiểu thuyếtMogok, the Valley of Rubies“. Điều này đã làm tăng sự công nhận của công chúng thế giới về Mogok là quê hương của những viên hồng ngọc tốt nhất trên thế giới, đặc biệt là đối với người Pháp. 

Mogok: Valley of Rubies. Photo: R.W. Hughes
Mogok: Valley of Rubies. Photo: R.W. Hughes

Sau khi Burma Ruby Mines Ltd. rời khỏi, hoạt động khai thác mỏ địa phương quay trở lại phương pháp quy mô nhỏ trước đây. Mặc dù năng suất không cao bằng sản xuất quy mô lớn, nhưng chúng tỏ ra hiệu quả và bền vững hơn. Khi chính phủ quốc hữu hóa các mỏ vào năm 1969, nạn buôn lậu trở nên tràn lan.

Đến năm 1990, các quy định về khai thác được nới lỏng, Miến Điện cho phép thành lập các liên doanh giữa các công ty tư nhân và chính phủ, cũng như các liên doanh tư nhân và đầu tư nước ngoài vào các mỏ.

Mogok, the Valley of Rubies. Ảnh của Andy Lucas, © GIA
Chùa ở Mogok Ảnh của Andy Lucas, © GIA.
Mogok, the Valley of Rubies. Ảnh của Andy Lucas, © GIA

Ngày nay, người nước ngoài có thể tự do mua cả đá thô và đá mài cắt giác bằng USD từ các thương nhân được cấp phép, chỉ phải trả thuế xuất khẩu 10%. Như vậy, lần đầu tiên sau hơn 30 năm, hoạt động kinh doanh và xuất khẩu đá quý của tư nhân vừa đơn giản vừa hợp pháp. 

Khai thác ở mỏ Mogok Ruby

Mogok gồm những ngọn đồi có rừng rậm cao lên đến độ cao 2347 m so với mực nước biển. Mogok Stone Tract có diện tích khoảng 1000 km² và chỉ có 180 km² là có trữ lượng đá quý. 

Đây được coi là một trong những khu vực có phong cảnh đẹp nhất ở Miến Điện. Dân số trong khu vực đã tăng lên rất nhiều trong những năm gần đây, sau khi chính phủ Miến Điện tự do hóa việc buôn bán đá quý.

Bản đồ hiếm về Mogok Stone Tract của Myanmar. From The Burma Ruby Mines của Atlay & Morgan (1905)
Bản đồ hiếm về Mogok Stone Tract của Myanmar. From The Burma Ruby Mines của Atlay & Morgan (1905)

Đối với bất kỳ ai đã chứng kiến ​​việc khai thác đá màu trên khắp thế giới, các mỏ đá quý ở Mogok thực sự thú vị. Ngày nay, hoạt động khai thác đang lan rộng trên các sườn đồi và núi xung quanh Mogok và Kyatpyin. Việc khai thác đá cứng phù sa, mỏ lộ thiên, hang động và khe nứt, trục thẳng đứng và đường hầm đều đang được thực hiện.

Một số mỏ hầm mỏ truyền thống với chiều rộng 4 foot cổ điển, nhưng không còn phổ biến. Ngày nay, việc khai thác ở quy mô lớn hơn, các hoạt động khai thác lộ thiên sử dụng máy xúc và các thiết bị khác để di chuyển các tảng đá marble, vòi rồng để làm lộ đá quý ra khỏi đống sỏi đá.

Một phương pháp khai thác Mogok Stone Tract thú vị theo các hang động và kẽ hở trên đá marble. Sỏi được loại bỏ cùng với những tảng đá bao phủ chúng, và mọi thứ được rửa sạch để tìm đá quý. Khai thác kết hợp giữa đi theo các hang động và kẽ hở tự nhiên, cùng với nổ mìn để khai thác sâu hơn các mỏ.

Một số mỏ trong số này rất sâu, có thể xuống hàng trăm mét, và có trữ lượng đá quý phong phú. Điều kiện khai thác nguy hiểm nhất, vì các mỏ sâu và môi trường xung quanh chúng thường ẩm ướt. 

Trong những hầm mỏ cổ điển, người thợ mỏ khoan xuyên qua vách đá, tạo ra những đường hầm để tìm đá quý. Họ thường sử dụng chất nổ để khai thác nhưng không gây hư hại cho đá quý. Với việc sử dụng chất nổ sản xuất tại địa phương, các người thợ mỏ ở Mogok đã chứng tỏ trình độ cao trong việc sử dụng chất nổ.

Hoạt động khai thác ở mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Khai thác ở hang mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Khai thác ở hầm mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Khai thác dưới hầm mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Công nhân mỏ ​​Mogok Ruby. Ảnh của Jeffery Bergman.

Năm loại mỏ truyền thống tồn tại ở Mogok:

  • Phương pháp hầm lò để khai thác phù sa ở thung lũng. Các hố tròn nhỏ được gọi là song tinh (‘twin’), với các hố lớn hơn được gọi là lebinkobin và inbye. Double-lon từng là loại hình khai thác phổ biến nhất, nhưng ngày nay nó hiếm khi được nhìn thấy. Phổ biến hơn là lebin và kobin.
  • Phương pháp hmyaw-dwin (‘hmyaw’) hay còn gọi là phương pháp rãnh mở, để khai quật các trầm tích trên sườn đồi. Vì phù sa ở thung lũng dễ dàng tiếp cận hiện nay đã cạn kiệt phần lớn, nên việc khai thác mỏ hmyaw phần lớn đã thay thế cho khai thác mỏ kép.
  • Các lu-dwin ( ‘lu’), nơi vật liệu đá quý chịu được chiết xuất từ các hang động đá vôi và vết nứt.
  • Khai thác bằng đào đường hầm và khoan vào đá để lấy Hồng ngọc và Cẩm thạch .
  • Mỏ lộ thiên đã được thực hiện từ thời Burma Ruby Mines Ltd. của Anh.

Một số phát hiện ruby ​​phong phú nhất đã được thực hiện trong các hang động và đường nứt của lu-dwin. Một hang động đã chứng tỏ kích thước quá lớn và độ sâu của vết rạn lớn đến mức hmyaw-dwin và Twin-lon đã được thiết lập bên trong hang. Một hang động gần Yadana Kaday-kadar với một căn phòng có kích thước bằng một sân bóng đá, trong khi một hang động khác gần Chaunggyi được cho là dài 2,4 km.

Cho đến nay, lu-dwin là loại hình khai thác nguy hiểm nhất, vì nó thường liên quan đến việc leo xuống các vết nứt và đường nứt hẹp có chiều dài vài km và sâu hơn một km. 

Một lu-dwin đặc biệt giàu có gần Bawpadan được gọi là “Royal Lu” bởi vì trong thời kỳ quân chủ Miến Điện, những viên đá quý được tìm thấy ở đây có chất lượng cao và phải giao nộp cho nhà Vua.

Kiếm đá quý ở mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Đá quý được tìm thấy ở mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Mogok Ruby. Photo by Andy Lucas, © GIA
Tại mỏ Baw Mar, các phụ nữ trẻ phân loại đá quý để chuẩn bị cho các cuộc đấu giá được tổ chức 3 tháng một lần.
Chỉ người Miến Điện mới có thể kiểm tra đá quý và nộp hồ sơ dự thầu.
Ảnh của Ye Minn Htoon.
Tại mỏ Baw Mar, các phụ nữ trẻ phân loại đá quý để chuẩn bị cho các cuộc đấu giá được tổ chức 3 tháng một lần. Chỉ người Miến Điện mới có thể kiểm tra đá quý và nộp hồ sơ dự thầu. Ảnh của Ye Minn Htoon.

Kanasé Ma

Theo quy định từ thời Công ty Anh khai thác, chỉ phụ nữ mới được nhặt và sở hữu những viên đá quý bị rơi vãi trong khu vực khai thác. Vì vậy, ngày nay phần lớn phụ nữ và trẻ em khai thác theo cách này, họ được gọi là Kanasé Ma.

Tại hầu hết tất cả các mỏ khai thác, Kanasé Ma đập viên đá thải thành những mảnh nhỏ bằng búa, tìm kiếm những viên Ruby và Spinel. Phương pháp truyền thống của họ là đặt các tinh thể đá quý nhỏ vào miệng để bảo quản an toàn trong khi tiếp tục tìm kiếm những viên khác.

Kanasé Ma đập đá tìm Hồng Ngọc ở mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Một Kanasé Ma trẻ tuổi đập vỡ đá để tìm Hồng Ngọc tại Kyauk Saung, trong Khu mỏ Mogok. Ảnh: RW Hughes
Một Kanasé Ma trẻ tuổi đập vỡ đá để tìm Hồng Ngọc tại Kyauk Saung, trong Khu mỏ Mogok. Ảnh: RW Hughes
Săn đá quý ở mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
đá quý thu lượm từ mỏ Mogok. Photo by Andy Lucas, © GIA
Một thợ mỏ tại Padan Sho của Mogok đã khoe viên đá quý mới tìm thấy. Ảnh: RW Hughes
Một thợ mỏ tại Padan Sho của Mogok đã khoe viên đá quý mới tìm thấy. Ảnh: RW Hughes

Chợ đá quý Mogok

Myanmar là một quốc gia đa dạng, và điều này cũng đúng với Mogok. Phần lớn dân số ban đầu của Mogok là người Shan. Nhưng qua nhiều thế kỷ, việc khai thác Ruby ​​đã thu hút nhiều người từ bên ngoài khu vực. Dân số đa dạng của Mogok rất hấp dẫn, bao gồm: Shan, Miến Điện, Lissu, Karen, Kachin, Trung Quốc và Nepal. 

Những người buôi đá quý trẻ tuổi người Gurkha (bên trái) tại hầu hết các chợ đá quý. Ảnh của Andy Lucas, © GIA.
Những người buôi đá quý trẻ tuổi người Gurkha (bên trái) tại hầu hết các chợ đá quý. Ảnh của Andy Lucas, © GIA.
Lotus Gemology's Billie Hughes examining red spinel and ruby in a market in Mogok, Myanmar (Burma). Photo: Wimon Manorotkul
Lotus Gemology’s Billie Hughes examining red spinel and ruby in a market in Mogok, Myanmar (Burma). Photo: Wimon Manorotkul

Gurkha gốc Nepal tạo thành một trong những nhóm hấp dẫn nhất ở Mogok. Nhiều thương nhân ở chợ là Gurkha.

Người Gurkhas đến Myanmar trong thời kỳ người Anh cai trị. Tại Mogok, nhiều người được người Anh thuê làm nhiệm vụ canh gác các khu mỏ. Gurkhas phục vụ trong Thế chiến thứ hai cùng với người Anh và sau đó là một thành phần quan trọng của quân đội Miến Điện. Họ có những đặc điểm nổi bật và dễ dàng được phát hiện tại các chợ đá quý của Mogok.

Hầu như tất cả các nhóm dân tộc của Mogok đều tham gia vào ngành công nghiệp đá quý: từ thợ mỏ thương nhân, hay mài cắt và đánh bóng đá quý.

Nhiều loại đá quý đang được cung cấp tại một khu chợ ngoài trời Mogok. Ảnh của Andy Lucas, © GIA.
Nhiều loại đá quý đang được cung cấp tại một khu chợ ngoài trời Mogok. Ảnh của Andy Lucas, © GIA.

Chợ đá quý ở Mogok: Chợ buổi sáng “Yoke Shin Yone” hay còn gọi là “cinema gem market” và chợ buổi chiều “Pan Shan”. Tại Kyatpyin có chợ buổi sáng “Aung Thit Lwin” và chợ buổi chiều “Pann Ma”. Tất cả bốn điều này diễn ra hàng ngày.

Chợ phiên đá quý được tổ chức mỗi tuần một lần tại làng Barnardmyo, cách Mogok khoảng một giờ lái xe về phía Bắc.

Một trong những điểm thú vị nhất là khu chợ chiều ở Myintada. Những người phụ nữ mặc quần áo sặc sỡ mặc cả những viên Hồng Ngọc thô nhỏ. Mỗi nhà buôn bán đá được trang bị các công cụ giao dịch – một chiếc mũ rộng vành để tránh nắng, một chiếc đĩa nhỏ bằng đồng để đặt những viên đá và quan trọng nhất là họ có một con mắt tinh tường.

Kiểm tra Hồng Ngọc tại một chợ của Mogok. Ảnh: RW Hughes
Kiểm tra Hồng Ngọc tại một chợ của Mogok. Ảnh: RW Hughes
Pigeon's blood rubies and spinels straight from the mine. Photo: R.W. Hughes
Pigeon’s blood rubies and spinels straight from the mine. Photo: R.W. Hughes
The Cinema Market provides vital income for hundreds of brokers and dealers. Photo by Jeffery Bergman.
The Cinema Market provides vital income for hundreds of brokers and dealers. Photo by Jeffery Bergman.
Mogok’s famed gem mines have served as the lifeblood of places like the Blue Umbrella Market. Photo by Jeffery Bergman.
Mogok’s famed gem mines have served as the lifeblood of places like the Blue Umbrella Market. Photo by Jeffery Bergman.

Mài cắt giác và đánh bóng đá quý ở Mogok

Cottage-industry cutting center quy mô nhỏ tại nhà rất phổ biến ở Mogok. Những chiếc máy cắt thủ công quay bằng cách đạp chân. Đó thực sự là cách cắt đá quý thân thiện với môi trường.

Mogok literally has a cottage cutting industry equipped with human foot-powered lapidary machines. Photo by Andy Lucas, ©GIA.
The cutter’s feet provide the power to turn the lap. Photo by Andy Lucas, ©GIA.
While simple, it is classic, tried and true colored stone cutting equipment. Photo by Andy Lucas, ©GIA.
The cutters use daylight coming in from the windows to light their work. Photo by Andy Lucas, ©GIA.
The cutters in these homes work together like a close-knit family. Photo by Andy Lucas, ©GIA.

Nguồn:

  1. Mogok Expedition Series: The Valley of Rubies, GIA – Part 1, Part 2, Part 3
  2. 800 Years of Mogok: A Celebration in Tenuous Times, Gemsociety
  3. Pigeon’s Blood • Pilgrimage to Mogok – Valley of Rubies, Lotus Gemology
  4. Mogok’s 800th anniversary celebration, Myanmar Times

Leave a Reply

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.